Noter Yeminli Tercüman Nasıl Olunur ve Başvuru Şartları

Türkiye'de noter yeminli tercüman olmak için başvurular doğrudan çalışmak istediğiniz noterliğe bizzat yapılır. Noter, sunduğunuz belgelere bakarak yabancı dili yeterli düzeyde bildiğinize kanaat getirdiğinde size yemin ettirir ve bu durumu bir tutanakla kayıt altına alır.

Yeminli tercümanlık yapmak isteyenlerin sıklıkla karıştırdığı bir diğer konu ise adliye tercüman listesi (adli tercüman) uygulamasıdır. Noterliklerdeki yeminli tercümanlık ile mahkemelerde görev yapan adli tercümanlık tamamen farklı kanunlara, farklı başvuru tarihlerine ve farklı kurallara tabidir. Bu yazıda, noter yeminli tercüman başvurusu yaparken bilmeniz gereken resmî kuralları, yeminli tercüman olma şartları kapsamında istenen belgeleri ve adli tercümanlık ile olan farkları bulabilirsiniz.

Başvuru Nereye Yapılır ve Yasal Dayanak Nedir?

Ülkemizde müstakil bir çevirmenlik kanunu, merkezi bir sınav, tercümanlık ruhsatı veya devlet tarafından verilen bir yeminli tercüman belgesi bulunmaz. Başvurunuzu internet üzerinden, e-Devlet kapısından veya bakanlıklardan değil, bizzat çalışmak istediğiniz noterliğe giderek yaparsınız.

Belgelerin tercüme edilmesi, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 60. maddesine göre noterlerin yasal görevleri arasında yer alır. Noterlik Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca noter, tercümana Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre yemin ettirir. Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 96. maddesine göre ise bu yemin bir tutanağa bağlanır. Dolayısıyla yeminli tercümanlık statüsü, doğrudan noter ile tercüman arasında kurulan yasal bir ilişkiye dayanır.

Kimler Başvurabilir? (Vatandaşlık Kuralları ve İstisnalar)

Noterlik işlemleri resmî ve gizlilik barındıran işlemler olduğu için Türkiye Noterler Birliği (TNB) genelgeleri gereği başvuru yapacak kişilerin Türk vatandaşı olması temel kuraldır. Yalnızca ikamet izni (oturma izni) bulunan yabancı uyruklu kişiler noter yeminli tercümanı olamaz.

Bu kuralın iki temel istisnası bulunur. TNB'nin 23 numaralı birleştirilmiş genelgesinde belirtildiği üzere, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığı kaybedenlere verilen belge olan Mavi Kart sahipleri notere başvurabilir. Ayrıca, Türk soylu yabancılarla ilgili kanun kapsamında çalışma izni bulunan kişiler de yeminli tercümanlık yapabilir. İstisnai bir durumunuz varsa, belgelerinizi hazırlamadan önce doğrudan başvuru yapacağınız noterliğe danışmanız yerinde olur.

Dil Yeterliliğini Kanıtlama Yolları

Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 96. maddesi, noterin tercümanın ilgili dili veya yazıyı doğru olarak bildiğine şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanaat getirmesi gerektiğini belirtir. Kanaat, noterin sunduğunuz belgelere bakarak yabancı dili bildiğinize tam olarak inanmasıdır. Mevzuatta, yeminli tercüman olmak için gereken asgari bir sınav puanı veya zorunlu bir diploma bölümü tanımlanmamıştır.

Uygulamada noterler bu kanaate varmak için genellikle filoloji veya mütercim tercümanlık bölümlerine ait diplomaları kabul eder. Yaygın konuşulan diller için YDS veya TOEFL gibi geçerliliği kabul görmüş dil sınavı sonuç belgeleri de sıklıkla sunulur. Yaygın olmayan dillerde ise alınan kurs sertifikaları veya noterin kendi yapacağı değerlendirmeler dikkate alınabilir. Başvuruyu kabul edip etmemek tamamen noterin kendi takdirindedir.

Noterlerin Genellikle İstediği Belgeler

Başvuruda sunulması gereken belgelerin listesi yönetmelikte sabit bir şekilde sayılmamıştır ve noterden notere değişiklik gösterir. Bu nedenle belgeleri toplamadan önce çalışmak istediğiniz noterliğe giderek kendi istedikleri güncel listeyi sormanız gerekir. Genel olarak noterlerin dosyanızda bulunmasını beklediği belgeler şunlardır:

• Yabancı dil bilginizi kanıtlayan belge (diploma, transkript veya sınav sonuç belgesi)
• T.C. kimlik kartı fotokopisi
• Güncel adli sicil kaydı (e-Devlet üzerinden alınabilir)
• Vesikalık fotoğraf (genellikle iki adet)
• Bazı noterliklerin talep edebileceği yerleşim yeri belgesi (ikametgâh) veya kısa bir öz geçmiş

Başvurudan Yemin Zaptına Yapmanız Gerekenler

Başvurunuzu tamamlamak için şu sırayı izleyebilirsiniz:

1. Çalışmak istediğiniz ve size ulaşım açısından uygun olan noterliği belirleyerek bizzat gidin.
2. Noterlikteki yetkililere yeminli tercüman olmak istediğinizi belirtin ve başvuruda talep ettikleri belgelerin tam listesini öğrenin.
3. İstenen belgeleri, diplomalarınızı ve varsa sınav sonuç belgelerinizi eksiksiz olarak hazırlayın.
4. Belgelerinizle birlikte noterliğe tekrar gidin ve başvurunuzu sunun.
5. Noter, belgelerinizi inceleyip dil bilginiz konusunda kanaat getirdiğinde ve başvurunuzu onayladığında, sizin için bir yemin tutanağı hazırlanır.
6. Noter huzurunda yemininizi okuyun ve hazırlanan yemin zaptını imzalayın.

Yemin Zaptı Nedir ve Nerede Geçerlidir?

Yemin zaptı (veya yemin tutanağı), noter huzurunda ettiğiniz yeminin yazıya döküldüğü ve taraflarca imzalanan resmî tutanaktır. Bu belgede adınız, soyadınız, doğum tarihiniz, iş ve ev adresiniz, eğitim durumunuz, hangi dili veya yazıyı bildiğiniz, noterin dil bilginize nasıl kanaat getirdiği, yeminin şekli ve tarihi yer alır. Tutanak, hem sizin tarafınızdan hem de noter tarafından imzalanır.

İmzalanan bu yemin zaptı, ilgili noterlikte belgelerin saklandığı özel dosya olan karton içerisine yerleştirilir. Bir noter, yemin zaptı kendi kartonunda bulunmayan bir kişiye tercüme yaptıramaz. Bu kuralın doğal bir sonucu olarak, ettiğiniz yemin sadece o noterlikte geçerlidir. Birden fazla noterle çalışmak isterseniz, çalışacağınız her noterlikte ayrı ayrı yemin etmeniz ve ayrı yemin zaptı imzalamanız gerekir. Ayrıca Türkiye Noterler Birliği yönlendirmelerine göre, bir noterliğe yeni bir noter atandığında, eski noter zamanında yemin etmiş olan tercümanların yeni noter huzurunda tekrar yemin etmesi beklenir.

Yeminli Tercüman Çalışma Kuralları

Yemin zaptınızı imzaladıktan sonra, ilgili noterliğe gelen çeviri işlerini yapmaya başlayabilirsiniz. Yaptığınız tercümeyi notere sunduğunuzda, noter belgenin altına sizin kimliğinizi ve adresinizi gösteren bir şerh (onay yazısı) düşer, tarih atar, imzalar ve mühürler. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan belgeye noter onaylı tercüme adı verilir.

Çalışırken dikkat etmeniz gereken önemli bir menfaat çatışması kuralı vardır. Noterlik Kanunu'nun 76. maddesine göre tercüman; kendisinin, eşinin veya yakın akrabalarının taraf olduğu bir noterlik işleminde tercüman olarak görev alamaz. Aynı şekilde, bir çalışanın kendi işvereninin taraf olduğu bir işlemde tercümanlık yapması da TNB tarafından uygun bulunmaz.

Adliye Tercüman Listesi (Adli Tercüman) Nedir?

Adliye tercüman listesi, noter yeminli tercümanlığından tamamen bağımsız bir sistemdir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 202. maddesi gereği, Türkçe bilmeyen şüpheli, sanık, mağdur veya tanıkların ifadelerinin alınması sırasında görev yapacak tercümanlar bu listeden seçilir. Bu liste, il adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları tarafından her yıl yeniden oluşturulur. Bazı adliyeler bu listeyi tercüman bilirkişi listesi olarak adlandırsa da, bu sistem 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu'na değil, Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Tercüman Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir.

Adliye Listesi Başvuru Şartları

Adliye tercüman listesine girebilmek için başvuru tarihinde 18 yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak ve fiil ehliyetine sahip olmak gerekir. Türk vatandaşı veya Mavi Kart sahibi olma şartı aranır. Başvurucunun başka bir komisyonun listesinde kayıtlı olmaması ve o ilde oturması veya çalışması zorunludur.

Ayrıca adli sicil kaydı konusunda çok kesin kurallar vardır. Devletin güvenliğine veya yargıya karşı işlenen suçlar, terör suçları, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, kaçakçılık veya ihaleye fesat karıştırma gibi suçlardan mahkûm olmamak gerekir. Bu suçlar için affa uğranmış olsa veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmiş olsa dahi başvuru kabul edilmez. Başvurucunun disiplin yönünden bir meslekten ihraç edilmemiş olması da şarttır.

İstenen Belgeler ve Başvuru Takvimi

Adalet komisyonlarına yapılacak başvurularda T.C. kimlik numarası beyanı (veya Mavi Kart fotokopisi), adres kayıt belgesi, iki adet vesikalık fotoğraf ve mezuniyet belgesi sunulur. Dil bilgisini kanıtlamak için diploma veya sertifika eklenir; eğer böyle bir belge yoksa, tercüme yapacak düzeyde dil bildiğinize dair yazılı bir beyan vermeniz istenir. Komisyonlar genellikle adli sicil belgesi, disiplin durumunu gösterir belge ve adınıza açılmış bir banka hesabını gösteren IBAN belgesi de talep eder.

Adliye listesi başvuruları yılın belirli bir döneminde yapılır. Komisyonlar her yıl 15 Ekim tarihine kadar duyuruya çıkar. Başvurular 31 Ekim'e kadar komisyona veya bulunulan yer Cumhuriyet başsavcılığına bizzat yapılır. Örneğin, 2027 yılı listeleri için Kocaeli Adliyesi başvuruların 15-30 Ekim 2026 tarihleri arasında alınacağını duyurmuştur. Komisyon, 30 Kasım'a kadar başvuruları değerlendirir ve listeye ilk kez kabul edilenler ile kendi isteğiyle ayrılıp yeniden kabul edilenler komisyon huzurunda yemin eder. Kesinleşen listeler 31 Aralık tarihine kadar yayımlanır. Başvuru tarihleri komisyondan komisyona küçük farklılıklar gösterebileceği için ilgili ilin adliye web sitesini (il adının ardına .adalet.gov.tr eklenerek ulaşılan adresleri, örneğin kocaeli.adalet.gov.tr) takip etmek gerekir.

Yönetmelik gereği adli tercümanların bağımsızlık, tarafsızlık, dürüstlük ve gizlilik ilkelerine uyması, işi bizzat yapması ve temel yargılama ilkelerine saygı göstermesi zorunludur. Adliye listesine ilk kez kabul edilen tercümanların komisyon huzurunda ettiği yeminin metni CMK madde 64/5'te şu şekilde belirlenmiştir:

Görevimi adalete bağlı kalarak, bilim ve fenne uygun olarak, tarafsızlıkla yerine getireceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, Madde 64/5

Noter Yeminli Tercüman ile Adliye Listesi Tercümanı Karşılaştırması

Özellik	Noter Yeminli Tercüman	Adliye Listesi Tercümanı
Başvuru Yeri	Doğrudan çalışılacak noterliğe	İl adli yargı adalet komisyonuna
Karar Veren Makam	Noter	İl adli yargı adalet komisyonu
Başvuru Zamanı	Yılın her dönemi	Ekim ayı içinde (komisyonca belirlenir)
Eğitim Şartı	Noterin kanaatine bağlı (diploma veya sınav belgesi)	En az ilkokul mezunu olmak
Yaş Şartı	Mevzuatta belirtilmemiştir	Başvuru tarihinde 18 yaşını doldurmuş olmak
Geçerlilik Alanı	Sadece yemin edilen noterlikte	İlgili ilde (diğer illerdeki makamlar da seçebilir)
Yenileme	Her noter için bir kez (noter değişirse yenilenir)	Her yıl yeniden başvuru

Adliye listesine girmek sizi doğrudan noter yeminli tercümanı yapmaz; aynı şekilde noterde yemin etmiş olmak da sizi otomatik olarak adliye listesine dâhil etmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Balkan Tercüme Bürosu ile Çalışmak

Balkan Tercüme Bürosu, noter yeminli ve adli yeminli tercümanlarla birlikte çalışır, belgelerin çeviri ve tasdik işlemlerini takip eder. Büromuzla birlikte çalışmak isteyen yeminli tercüman meslektaşlarımız Kariyer Fırsatları sayfamızı inceleyebilirler. Kendi resmî belgeleriniz için yeminli tercüme hizmetine ihtiyaç duyuyorsanız, ilgili sayfamızdan detaylı bilgi alabilirsiniz.

Kaynaklar

• 1512 sayılı Noterlik Kanunu
• Noterlik Kanunu Yönetmeliği (madde 96)
• Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Tercüman Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (madde 64 ve 202)
• Kocaeli Adalet Komisyonu, 2027 yılı tercüman listesi başvuru duyurusu
• Uysal, N. M. (2020), "Çevirilerin resmi olarak onaylanması", RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 18